Arteterapia dla dzieci i młodzieży jest coraz chętniej stosowaną formą pracy terapeutycznej w naszym kraju. Oczywiście jest to również użyteczna forma prowadzenia terapii z dorosłymi, skwapliwie przeze mnie stosowana. Jednak nieporównywalnie chętniej korzystają z niej moi najmłodsi Klienci. Natomiast za granicą, w krajach takich jak Wielka Brytania, Stany Zjednoczone, Niemcy czy Australia jest to metoda dużo bardziej rozwinięta, ceniona i uregulowana prawnie. Świadomość o niej na naszym rodzimym rynku usług psychologicznych, z roku na rok wzrasta. I to mnie personalnie bardzo mocno cieszy.
CZYM JEST ARTETERAPIA?
Zacznę od tego czym arteterapia nie jest. Mianowicie nie jest metodą opartą na kolorowankach antystresowych, z czym najczęściej bywa kojarzona. Jej działanie nie ogranicza się do np. intuicyjnego malowania w celu uzyskania stanu relaksacji i rozluźnienia. Chociaż to jedna z jej niewątpliwych korzyści. Samo odkodowanie znaczenia słów z ang. art i therapy kieruje do rozumienia jej jako formy prowadzenia terapii przez sztukę. Co ma się rozumieć, korzystania ze środków artystycznych w celu tworzenia procesów terapeutycznych. Chcę od razu zaznaczyć, że arteterapia, tak samo jak coaching nie istnieją w oderwaniu od psychologii. Stąd niemożliwym jest, aby mianować siebie arteterapeutą, czy coachem bez posiadania gruntownej i aktualnej wiedzy psychologicznej. W najlepszym przypadku taki specjalista zafunduje nam proces nieskuteczny, w najgorszym traumatyzujący.
Wracając do wyjaśniania pojęcia arteterapii, The American Art Therapy Association (AATA) pisze o niej w następujących słowach:
„Arteterapia jest zawodem związanym ze zdrowiem psychicznym. Stosuje proces twórczy w powstaniu wytworu artystycznego. Celem tych działań jest poprawa i wzmocnienie fizyczne, mentalne, emocjonalne samopoczucia klienta w każdym wieku. Badania w tym obszarze potwierdzają, że kreatywny proces twórczy angażuje auto-ekspresję, pozwalającą ludziom rozwiązywać konflikty i problemy, rozwijać interpersonalne umiejętności, problemy z zachowaniem, zmniejszać stres, polepszać poczucie własnej wartości i samoświadomości, osiągnąć wgląd.”
ZRÓB PIERWSZY KROK DO DOBROSTANU
KONSULTACJA PSYCHOLOGICZNA
Daj sobie szansę na lepsze życie!
Co ciekawe arteterapeuci zatrudniani są często przez szpitale psychiatryczne, gdzie pracują w interdyscyplinarnych zespołach składających się z psychologów, psychiatrów i psychoterapeutów. Praca z pacjentami to nie jedyna forma arteterapii. Jest też coraz chętniej wykorzystywana w procesach rozwojowych. Co czyni z niej metodę elastyczną i wielowymiarową. Jednym z przykładów może być art coaching. Anna Sikorska w książce Akademia Arteterapii – od praktyków dla praktyków podzieliła się jej zastosowaniem w pedagogice. Jako wychowawczyni jednej z klas szkolnych stosowała techniki arteterapeutyczne w celu np. integracji, scalaniu grupy, radzenia sobie z emocjami i polepszenia komunikacji między uczniami.
CZY ARTETERAPIA DLA DZIECI I MŁODZIEŻY RÓŻNI SIĘ OD ARTETERAPII DLA DOROSŁYCH?
Odpowiadając na to pytanie chciałabym zaznaczyć, że praca z różnymi grupami wiekowymi sama w sobie wymaga różnic w stosowanych modelach i narzędziach. Inaczej pracuję, kiedy naprzeciwko mnie siedzi 10-latek, a inaczej, kiedy mam przed sobą dojrzałą kobietę. Z moich obserwacji wynika, że człowiek dorosły ma dużo więcej mechanizmów obronnych m.in. pewnych przekonań, które tak łatwo nie pozwalają otwierać się na głębokie procesy pracy nad sobą. Im człowiek młodszy tym bywa łatwiej.
Pamiętam jak rozważałam propozycję podjęcia współpracy z pewnym ośrodkiem, do którego trafiają dzieci i młodzież z trudnych środowisk. Mam na myśli dysfunkcyjne rodziny, pełne przemocy i uzależnień. Wtedy przeszła mnie myśl, czy oby nie za duże byłoby to wyzwanie na tamten czas. Lecz w tym samym momencie wraz z uśmiechem pojawiła się odpowiedź, że przecież jeżeli o mnie chodzi to im trudniej tym lepiej. Dodatkowo jestem nieustannie przekonana i z wiekiem zbieram na to coraz więcej dowodów, że w każdej trudności ukryte są możliwości, których na pierwszy rzut oka nie dostrzegamy. Intuicja mnie nie zawiodła i ta praca daje mi dzisiaj ogromne możliwości rozwoju i poczucia satysfakcji. Wychodząc stamtąd po skończonej pracy czesto toważyszy mi poczucie wykonywania dobrej roboty.
JAKIE FUNKCJE SPEŁNIA ARTETERAPIA DLA DZIECI I MŁODZIEŻY?
- Po pierwsze pozwala na wyrażenie, ekspresję własnych emocji i myśli, a także zrozumienie skąd wynikają.
- Po drugie pomaga docierać do nieświadomych sfer, a co za tym idzie ujawnić oraz przepracować wewnętrzne konflikty.
- Kolejną jej funkcję jest możliwość zdystansowania się od problemów. Umożliwia także ich odreagowanie.
- Wzmacnia, pomaga odkrywać siebie, swoje potrzeby, wartości, a przy tym buduje poczucie własnej wartości i sprawczości.
Podsumowując posłużę się słowami cieszącej się międzynarodowym uznaniem arteterapeutki, z której publikacji często korzystam.
„Arteterapia opiera się na przekonaniu, że proces twórczy ułatwia wyzdrowienie, umożliwiając komunikowanie myśli i uczuć w sposób niewerbalny. […] Pomaga ludziom w każdym wieku nadać sens przytłaczającym emocjom oraz urazom, uwolnić je, zrozumieć i doznać ulgi, rozwiązać konflikty i problemy, wzbogacić życie codzienne oraz osiągnąć dobre samopoczucie.”
Cathy A. Malchiody