Kodeks etyczny psychologa to zbiór zasad, norm i wytycznych obowiązujących profesjonalnie wykształconego specjalistę, który świadczy usługi psychologiczne i pracuje z ludźmi. Świadomość treści tego zbioru powinni posiadać także klienci, którzy korzystają z usług psychologicznych takich jak konsultacje oraz ustrukturyzowane procesy rozwojowe i terapeutyczne. Warto znać zasady, których przestrzeganie leży w obowiązku osoby, do której zwracamy się po profesjonalną pomoc. Szczególnie jeśli chodzi o tak delikatną sferę, jaką jest ludzka psychika. Z uwagi na charakter mojej pracy, oprócz etyki pracy psychologa, obowiązują mnie również kodeksy etyczne arteterapeuty i coacha. W tym drugim przypadku kieruję się zasadami ekologicznymi i etycznymi Bennewicz – Instytutu Kognitywistyki (BIK) oraz International Coach Federation (ICF). Przedstawiam poniżej główne zasady, jakich sama przestrzegam wykonując jeden z zawodów zaufania publicznego.
ABY WYMAGAĆ OD INNYCH TRZEBA WYMAGAĆ OD SIEBIE
Aby móc czegokolwiek wymagać od innych ludzi trzeba, przede wszystkim dużo wymagać od samego siebie. Często powtarzam, że ja nie komunikuję czegoś wyłącznie w oparciu o naukę, czy przeczytane ostatnio wyniki badań. Ja żyję tym co głoszę. Chociażbym miała przed sobą najlepszą metodę pracy, dopóki nie przetestuje jej na sobie, dopóty nie przedstawiam jej mojemu klientowi. Zadbanie o bycie spójnym, autentycznym oraz życie w prawdzie są dla mnie szalenie istotne. To tyczy się najmniejszych, codziennych spraw. Jak mogłabym głosić o pozytywnym wpływie ruchu na regulację układu nerwowego, kiedy sama wybierałabym siedzenie na kanapie. Jak mogłabym mówić o budowaniu odporności psychicznej, będąc w kryzysie zdrowia psychicznego. Na tej samej zasadzie działa postrzeganie specjalistów świadczących chociażby takie usługi jak fryzjerstwo, stomatologia, dermatologia, czy dietetyka i wiele innych. Fryzjer noszący źle dobraną do kształtu twarzy i niezadbaną fryzurę wprowadza swojego klienta w stan dysonansu poznawczego. Ponadto nie wzbudza zaufania.
KODEKS ETYCZNY PSYCHOLOGA, COACHA I ARTETERAPEUTY – JAKIE SĄ ICH GŁÓWNE ZAŁOŻENIA?
Wyłoniłam elementy wspólne dotyczące kodeksów etycznych wszystkich trzech zawodów. Powstała z tego lista najważniejszych standardów, jakimi kieruję się w swojej pracy. Jeśli jesteś potencjalnym lub aktualnym klientem warto, abyś spojrzał na nią pod kątem tego, czego możesz oczekiwać od osoby zajmującej się świadczeniem usług psychologicznych. Poniższa lista 7 najważniejszych standardów etycznych, na podstawie kodeksu pracy psychologa, coacha i arteterapeuty, może pomóc w ocenie profesjonalizmu i wybraniu najlepszego specjalisty.
1. TAJEMNICA ZAWODOWA
Specjalistę zdrowia psychicznego obowiązuje bezwzględne przestrzeganie tajemnicy zawodowej. Nie może ujawniać danych osobowych swoich pacjentów. Ta zasada obowiązuje nawet podczas superwizji. Pracując z superwizorem skupiamy się na tematach dot. klienta. Natomiast nie zdradzamy tych informacji, po których dany klient mógłby zostać przez kogokolwiek rozpoznany. Poza superwizją, zasada ta dotyczy również poufności nt. przebiegu prowadzonych sesji w czasie trwania procesu, jak i po jego zakończeniu. Jedynie sąd w sprawach karnych (nawet nie prokurator) może zwolnić psychologa z zachowania tajemnicy zawodowej.
2. DOKUMENTACJA PSYCHOLOGICZNA
Specjalista jest zobowiązany do prowadzenia, jak i przechowywania (zgodnie z przepisami prawa dotyczącymi administrowania danych osobowych) dokumentacji, w tym raportów z przeprowadzonych sesji. Na życzenie klienta /pacjenta ma obowiązek wydać kopię takiej dokumentacji.
3. LOJALNOŚĆ
Chodzi o lojalność wobec klienta /pacjenta bez względu na własny kodeks wartości. Jest nią szacunek wyrażony postawą zdystansowanego partnera o empatycznym nastawieniu, pozbawionym ocen. Wyjątkiem od tej reguły są wszystkie sytuacje naruszające przepisy prawa.
4. USTALONE CELE
Realizowanie procesów terapeutycznych i coachingowych w oparciu o aprobowane przez pacjenta /klienta cele i efekty, a także promowanie zmiany przy użyciu odpowiednio dobranych narzędzi, technik i ćwiczeń. Jestem przeciwniczką świadczenia usług psychologicznych wtedy, kiedy nie wiadomo konkretnie nad czym mamy pracować. Nie zgadzam się również na procesy oparte na samej rozmowie. Wzrost świadomości, odkrycia i w konsekwencji zmiana dokonuje się za pomocą doświadczenia, kinestetyki. Samo przemyślenie tematu i rozmowa to za mało.
5. SUPERWIZJA I NIEUSTANNY ROZWÓJ
Zobowiązanie do nieustannego rozwoju i doskonalenia swoich kompetencji, umiejętności, jak również aktualizowania wiedzy w oparciu o najnowsze wyniki badań. Regularne poddawanie swojej pracy superwizji, czyli współpracy z bardziej doświadczonym i uprawnionym do superwizowania innych, specjalistą. Brak stałego rozwoju jest zarówno niebezpieczny dla klienta /pacjenta, jak i samego psychologa. Może skutkować wypaleniem zawodowym, a dla klienta utrwalaniem złych wzorców. Zatem uczestniczenie w superwizjach, czytanie książek oraz branie udziału, rok do roku, w nowym kursie /szkoleniu to podstawa mojego działania.
6. GRANICE
Odpowiedzialność za utrzymanie i nie przekraczanie granicy relacji profesjonalnej z klientem /pacjentem. Złamaniem tej zasady byłoby np. wejście w relacje miłosną, czy przyjacielską z osobą z którą współpracujemy. Granice odnoszą się również do przestrzegania ustalonego w kontrakcie czasu i struktury sesji oraz pobierania wynagrodzenia za wizyty (w przypadku usług komercyjnych).
7. DOBROWOLNOŚĆ
Chodzi o szacunek wobec prawa klienta do zakończenia, rezygnacji z procesu w dowolnym momencie i z dowolnego powodu. Ponadto dotyczy to sytuacji, w których nierzadko dana osoba jest przymuszana lub chociażby nakłaniana do udziału w spotkaniach z psychologiem. Taką osobą wywierającą presję często bywa partner /partnerka, rodzic – nawet w przypadku osób dorosłych. Podejście to jest zarówno nieskuteczne, jak i sprzeczne z etyką. Ponadto opiera się na tzw. myśleniu życzeniowym, że to nie ja, a ktoś inny, albo świat powinien się zmienić. „Gdyby tylko mój mąż w końcu się zmienił (tyle nie pracował, nie pił, wstał z kanapy), to byłabym szczęśliwsza.” Natomiast zmiana zaczyna się z miejsca, kiedy mamy chociażby najmniejsze wątpliwości, co do własnego funkcjonowania.
MOJA MISJA W OPARCIU O KODEKS ETYCZNY PSYCHOLOGA I INNYCH ZAWODÓW POMOCOWYCH
Moją misją jest dostarczenie klientom oraz pacjentom rzetelnej i aktualnej wiedzy psychologicznej oraz skutecznych narzędzi pomocnych w uzyskaniu aprobowanej przez nich zmianie. Poprzez m.in. przestrzeganie zasad etycznych wymienionych zawodów staje się towarzyszem i przewodnikiem na ścieżce rozwoju osobistego drugiego człowieka. Budowany przeze mnie proces ma mojego klienta uposażyć w wiedzę i narzędzia, aby również po zakończeniu relacji mógł świetnie radzić sobie z wyzwaniami życia, a nie stać się człowiekiem uzależnionym od swojego terapeuty, coacha, czy psychologa.
Jeżeli przedstawiony kodeks etyczny pracy psychologa wzbudził twoje zaufanie i moje profesjonalne podejście jest Ci bliskie zapraszam do współpracy. Wizytę możesz umówić poprzez kalendarz dostępny na tej stronie w zakładce UMÓW WIZYTĘ.